Ζάτοπεκ, my name is Εμίλ

Όταν οι Γερμανοί μπαίνουν στη Μοραβία και καταλαμβάνουν την Οστράβα, πόλη του άνθρακα και του χάλυβα, ο Εμίλ Ζάτοπεκ είναι εσωτερικός στο τεχνικό λύκειο και βοηθός στο δυσώδες τμήμα του καουτσούκ, με τον αποπνικτικό αέρα, τους εξοντωτικούς ρυθμούς και τις ακαριαίες τιμωρίες αφαίρεσης μισθού για το παραμικρό λάθος, αργότερα δε στο χημικό ινστιτούτο, σ’ ένα παγωμένο υπόστεγο γεμάτο νταμιζάνες με οξέα και στα νυχτερινά μαθήματα της ανωτέρας χημικής σχολής. Οι επιχειρήσεις οργανώνουν έναν ετήσιο αγώνα δρόμου (Γύρος του Ζλιν) που ο ίδιος υποχρεώνεται να συμμετάσχει αλλά απεχθάνεται, καθώς όλοι είναι υποχρεωμένοι να φορούν τη φανέλα με το λογότυπο της εταιρείας. Οι σβαστικοφόροι επιθυμούν να δείξουν πως ο στρατός κατοχής είναι υποδειγματικός και οργανώνουν «υποχρεωτικές» αθλητικές εκδηλώσεις και αγώνες για τους νέους. Στην πρώτη κούρσα ανωμάλου δρόμου εννέα χιλιομέτρων απέναντι σε μια αλαζονική γερμανική ομάδα τερματίζει δεύτερος, υπό την έκδηλη δυσαρέσκεια των αρίων. Ένας προπονητής τοπικού συλλόγου ενδιαφέρεται γι’ αυτόν: Παράξενα τρέχεις, αλλά δεν τρέχεις άσχημα. Ο Εμίλ αγνοεί την πρώτη φράση και συγκρατεί τη δεύτερη.

…ίσως το τρέξιμο επιτρέπει να σκέφτεσαι άλλα πράγματα….

Αρχίζει να τρέχει μόνος του, από απλή ευχαρίστηση. Όταν νυχτώνει και δεν μπορεί κανείς να τον δει, κάνει όσο πιο γρήγορα μπορεί την διαδρομή εργοστάσιο – δάσος και πίσω. Αρχίζει ν’ αγαπά το στάδιο, κι ας είναι εγκλωβισμένο στη βιομηχανική ζώνη, απέναντι από το εργοστάσιο ηλεκτρισμού, κι ας φέρνει τον καπνό απ’ τις τσιμινιέρες στα μάτια των αθλητών. Το τρέξιμο είναι γι’ αυτόν ψυχαγωγία, που αντιλαμβάνεται όμως πως πρέπει να την μάθει. Τον χειμώνα προπονείται αψήφιστα, ενόσω οι άλλοι ξεκουράζονται στα σπίτια τους. Τρέχει στις δημοσιές, στα χωράφια, παντού και σε οποιεσδήποτε καιρικές συνθήκες. Αρνείται κάθε χρήση τεχνικής: «αφού τρέχω που τρέχω, αρκεί που τρέχω γρήγορα». Σύντομα επινοεί το άγνωστο μέχρι τότε τελικό σπριντ. Μια πειθαρχική ποινή τον οδηγεί στο πόστο της κονιοποίησης πυριτικών αλάτων, και σκεπασμένος με άσπρη σκόνη μοιάζει με φάντασμα εν διαρκεί απνοία. 

Source: https://pandoxeio.com/2012/03/17/echenoz/

Blue Poetry

 

Υπάρχει κάτι στο μπλε που δεν εξηγείται εύκολα. Δεν ζητά προσοχή, κι όμως την κρατά. Δεν φωνάζει, δεν επιβάλλεται, δεν διεκδικεί χώρο· κι όμως γεμίζει ολόκληρους ορίζοντες.

Το μπλε είναι η σιωπή της θάλασσας πριν από το πρώτο κύμα. Είναι ο ουρανός λίγο πριν πέσει το φως. Είναι η στιγμή που ο άνθρωπος σταματά να κοιτά γύρω του και αρχίζει να κοιτά μέσα του.

Έχει μέσα του βάθος, αλλά όχι σκοτάδι. Απόσταση, αλλά όχι ψυχρότητα. Μυστήριο, αλλά όχι φόβο.

Το μπλε δεν είναι απλώς χρώμα. Είναι κατάσταση. Είναι καθαρότητα σκέψης. Είναι εμπιστοσύνη. Είναι ελευθερία που δεν χρειάζεται να αποδειχθεί.

Ίσως γι’ αυτό όσοι αγαπούν πραγματικά το μπλε, δεν αγαπούν ένα χρώμα.

Αγαπούν έναν τρόπο να υπάρχουν.

ΜΚ

Παπαρούνα Αιώνια Ατρόμητη

«Καληνύχτα… καληνύχτα και να’ σαι βλογημένη!»

Το βιβλίο « Η Ζωή εν Τάφω » είναι το αποκορύφωμα της έκφρασης του αντιπολεμικού πνεύματος. Στις σελίδες του κρύβεται ολοζώντανη η φρίκη του πολέμου και της καταστροφικής αγωνίας του με τις ανατριχιαστικές και εφιαλτικές σκηνές που συγκλονίζουν τον αναγνώστη.

Όμως στο τέλος κλείνοντας το βιβλίο, σταματά και θαυμάζει στο εξώφυλλο το μαύρο μάτι της φλογάτης κόκκινης παπαρούνας που επιμένει να του γνέφει και να του θυμίζει, ότι υπάρχει και η ελπίδα, και η αγάπη, και η ομορφιά, που αγρυπνά δίνοντας δύναμη, σπουδαιότητα, και σημασία στη ζωή.

Αναγκαία Φανταστικά Όντα μας...

 

"… Ας περάσουμε τώρα από τον ζωολογικό κήπο της πραγματικότητας στον ζωολογικό κήπο της μυθολογίας – στον κήπο, δηλαδή, που δεν τον κατοικούν λιοντάρια αλλά Σφίγγες, κένταυροι και γρύπες. Οι κάτοικοι του δεύτερου αυτού ζωολογικού κήπου θα μπορούσαν να είχαν υπερβεί κατά πολύ σε πλήθος τους κατοίκους του πρώτου, δεδομένου ότι ένα τέρας δεν είναι παρά ένας συνδυασμός από μέλη πραγματικών όντων, οι δυνατότητες παραλλαγής των οποίων θα μπορούσαν να αγγίξουν το άπειρο. Στον κένταυρο έχουμε μια μείξη αλόγου με άνθρωπο· στον Μινώταυρο, ταύρου με άνθρωπο (ο Δάντης τον φαντάστηκε να έχει πρόσωπο αλόγου και σώμα ταύρου). Φαίνεται, λοιπόν, πως έτσι θα μπορούσαμε να παραγάγουμε εξελικτικά τέρατα –συνδυασμούς δηλαδή ψαριών, πουλιών και ερπετών– σε ατέλειωτη ποικιλία, την οποία μόνο η ανία ή η αποστροφή θα μπορούσαν να περιορίσουν."

Μετάφραση Γιώργος Βέης

ΜΚ

Εγώ το Χαρτί...

 

"Νότια του Καμπέτσε, στον δρόμο για το Σαμποτόν, στην παραλία του Κόλπου του Μεξικού τοποθετήθηκαν καθρέφτες. Νερά στο χρώμα του νεφρίτη πιτσιλούσαν γύρω απ’ τους καθρέφτες, οι οποίοι στηρίζονταν σε ξερά φύκια και διαβρωμένα βράχια, αλλά οι αντανακλάσεις κατάργησαν το υποστηρικτικό υλικό και τώρα οι λέξεις καταργούν τις αντανακλάσεις. Οι απερίγραπτες τονικότητες του γαλάζιου που ήταν κάποτε τετράγωνες παλιρροϊκές λιμνούλες ουρανού εξαφανίστηκαν εντός της φωτογραφικής συσκευής και τώρα αναπαύονται στο κοιμητήριο του τυπωμένου χαρτιού, Ancora in Arcadia morte Ρόμπερτ Σμίθσον «Περιστατικά κατοπτρικών ταξιδιών στο Γιουκατάν».

Κι ενώ η λέξη paper προέρχεται από την ελληνική πάπυρος, όπως μας υπενθυμίζει ο Κέβιν ΜακΛάφλιν, το χαρτί «δεν είναι ίδιο πράγμα με τον πάπυρο», και αυτό διότι συντίθεται από πολλαπλά και ετερογενή υλικά. Επιπλέον, όπως επισημαίνει στη συνέχεια, τα συστατικά που επιτρέπουν στο χαρτί μαζικής παραγωγής να διατηρεί τη συνοχή στην υφή του (κυρίως ο αλουνίτης και το κολοφώνιο) είναι επίσης εκείνα που διευκολύνουν την ταχεία αλλοίωσή του.Με την έννοια αυτή, το χαρτί δεν είναι ποτέ απλώς ο εαυτός του, βρίσκεται πάντα σε υποχώρηση από τον εαυτό του, συντίθεται από διάφορα υλικά, κανένα εκ των οποίων δεν είναι ποτέ μόνο ένα, ενώ φέρει τον δικό του θάνατο ή την απόσυρση εντός της ίδιας της σύστασής του. Αυτό ισοδυναμεί με το να πούμε ότι το ίδιο το χαρτί αποτελεί ένα κοιμητήριο, ένα χάρτινο κοιμητήριο, ένα κοιμητήριο για «το ίδιο» το χαρτί."

Απόσπασμα από τα Χαρτιά Κοιμητήρια Eduardo Cadava, των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης.

ΜΚ

Οι Αρχιτέκτονες του Μαρμάρου

 

Στρατηγική Μαρμαροφορία Πύργων. Το λατομείο εμπεριέχει το πνεύμα της γης που εμείς οπτικοποιούμε και αναδεικνύουμε.

Στον τόπο αυτό, πρωτεύουσα παρουσία έχει το ίδιο το υλικό που φέρει τις εγγραφές του χρόνου πάνω του και δευτερεύουσα ο ανθρώπινος παράγοντας.

Ενώνει σε ένα Όλον, όλα τα συστατικά και τις πολλαπλότητες (ανθρώπους, μηχανές, κλίμακες οικονομίας, ήχους, σκόνη, υγρασία, οπτικές εικόνες) μέσω των τεχνημάτων του. Το λατομείο πρέπει να το δούμε σε συνάρτηση με τον άνθρωπο που η ματιά του το παρακολουθεί και το επαναχαράζει διαρκώς για τις ανάγκες της οικονομίας που δημιουργεί, σε συνάρτηση με το ανθρώπινο σώμα που επενεργεί μαζί του και σε συνάρτηση με τον τρόπο που ο νους μας το αντιλαμβάνεται.

Εδώ θα πρέπει να προσπεράσουμε έναν σκόπελο. Τον διττό μας ρόλο. Από την μια κατατέμνουμε ένα βουνό και επεμβαίνουμε στο φυσικό περιβάλλον και από την άλλη το ίδιο το βουνό μας προμηθεύει τα υλικά του. Συνεπώς η όποια ανάπτυξη στο πλαίσιο της επιχειρηματικής πολιτικής πρέπει πάντα να περιλαμβάνει αποκατάσταση healing environment. Η νομική προστασία του τοπίου θέτει ωστόσο ένα καθεστώς αρχών που πρέπει να τηρηθούν και η προστασία αυτή έχει νόημα επειδή δεν έχει διαταραχθεί η σχέση μας μαζί του.

Αναδεικνύουμε το λατομείο με τρόπο που να μην αλλάζει η αμφιθεατρική πλευρά του βουνού.Το τοπίο και το μαρμαροφόρο κοίτασμα δρουν ως άτλαντες στην πορεία που προδιαγράφουμε. Ο ίδιος ο τόπος υπόκειται σε μια δυναμική αλλαγών.

Ο βιωμένος χώρος γίνεται «επίλεκτος τόπος» (κατά τον αρχιτέκτονα Α.Προβελέγγιο), όταν η ιστορία της βίωσης βαθιά τον χαρακώνει. Το λατομείο πλέον, ως παράγωγο της υλικού και της οικονομίας, γίνεται σύμβολο, καθώς στέκει αρχετυπικά και χαρακτηρίζει τον χώρο.

 Ένα τοπίο βεληνεκούς συμβόλου, του ίδιου του μαρμάρου, που συνδέεται με την ιστορία μας και αντανακλά σε κάθε μνημείο της πολιτισμικής μας ταυτότητας.

Η ίδια η αρχιτεκτονική κοινότητα κατανοεί και βιώνει το τοπίο έχοντας ως στόχο την επέμβαση σε αυτό. Αντίστοιχα δρούμε στο λατομείο μας, το αντιλαμβανόμαστε ως μοναδικό τόπο που δημιουργήθηκε από τις παρεμβάσεις μας στο τοπίο, και το οποίο έχει άμεση εξάρτηση από τον χρόνο, όπως και το ίδιο το υλικό.

Το επηρεάζουν οι καιρικές συνθήκες, οι ώρες του φωτός, οι εποχές. Εμείς και ο χρόνος επηρεάζουμε την υλική και μορφολογική σύστασή του. Γιαυτό και σεβόμαστε τα όρια του τοπίου, του τόπου που δημιουργήσαμε και την έκτασή του.

Μέσα από τον τόπο του λατομείου μαθαίνουμε το υλικό. Καθημερινά ερχόμαστε σε επαφή μαζί του. Το αντλούμε από την γη, το αναλύουμε, το επεξεργαζόμαστε, ζούμε μαζί του και διαρκώς μας εκπλήσσει. Ερχόμαστε σε επαφή με το ανάγλυφο της επιφάνειας του λατομείου, το γεωμετρούμε και τα κατατέμνουμε. Διότι ο τόπος αυτός μας δίνει το υλικό για τις κατασκευές μας, όμως παράλληλα αποτελεί και υπόβαθρο γιαυτές όπως κάθε τόπος. Από την μια η γη, μας προσφέρει τις πρώτες ύλες και το υπόβαθρο, και από την άλλη ο ουρανός επηρεάζει την επιλογή και τον τρόπο επεξεργασίας των υλικών (Heidegger: Ο άνθρωπος κατοικεί πάνω στην Γη και υπό τον Ουρανό).

Τα όρια του τόπου μας είναι εκεί όπου αρχίζει την παρουσία του. Δομημένα, αποτελούνται από έδαφος, ορίζοντα και ουρανό. Η  ανάγνωση των χαρακτηριστικών του λατομείου μας, προκύπτουν μέσα από το βίωμα και τα συναισθήματα που εκπέμπει.

Όπως γράφει ο Ελύτης, ενυπάρχει μια βαθύτερη δύναμη των αναλογιών κάτω από την κατατεμαχισμένη των φαινομένων επιφάνεια, «Η προβολή της ψυχής των ανθρώπων».

Υπάρχει ένα ήθος στο ελληνικό τοπίο και ένα ήθος στο πως εμείς οριοθετούμε το λατομείο και το εκμεταλλευόμαστε. Το πως καθημερινά προσδιορίζουμε την σχέση μας μαζί του.

Η αρχιτεκτονική είναι γεωγραφική, γράφει ο Αρης Κωνσταντινίδης. Χωρίς τόπο δεν υπάρχει αρχιτεκτονική. Αρχιτεκτονούμε το λατομείο και μέσα από αυτό δεχόμαστε ερεθίσματα και ταυτόχρονα μεταβάλλουμε τον τόπο. Το μέσο σύνδεσης είναι το ίδιο το υλικό.

Ο τρόπος με τον οποίο το υλικό δημιουργεί καθημερινή ζωή, η ενάργειά του στις γύρω κοινότητες. Μελετούμε καθημερινά την φυσιογνωμία του λατομείου. Διότι δεν βλέπουμε απλώς έναν τόπο εξόρυξης αλλά έναν τόπο με τον οποίο ζούμε μαζί. Απλώνουμε σχέσεις γνωριμίας πάνω του, μεταξύ των ανθρώπων μας, του εργατικού δυναμικού, των πελατών μας από όλο τον κόσμο. Δημιουργούμε μνήμες.

Η φύση δημιουργεί το υλικό και εμείς οργανώνουμε τον χώρο μέσα και γύρω από αυτό. Με την οικειοποίηση της γεωμετρίας, ανοίγουμε δρόμους εκεί που η φύση μας δίνει την κατεύθυνση. Με τις τεχνικές μας γνώσεις διασφαλίζουμε την ορθή λατόμευση και την ασφάλεια των ανθρώπων μας.

Photo Quarry Pirgon

ΜΚ

Στις Μεγάλες Κασπίες Θάλασσες

Στις μεγάλες Κασπίες θάλασσες, εκεί όπου ο ορίζοντας σβήνει μέσα σε μια μεταλλική γαλήνη, τα κυματοειδή βαρυτικά ταξιδεύουν σαν αόρατες ανάσες του κόσμου. Τα νερά δεν κινούνται απλώς· πάλλονται, σαν να θυμούνται μια αρχέγονη πτώση από τον ουρανό. Πάνω από αυτά, μια πτήση διασχίζει τον ουρανό με σταθερότητα σχεδόν τελετουργική, σαν να χαράζει μια πορεία που είχε ήδη ονειρευτεί. Και κάπου εκεί, ανάμεσα σε ουρανό και νερό, γεννιέται μια αίσθηση ότι η κατεύθυνση δεν είναι μόνο γεωγραφία, αλλά επιθυμία. Τζόνυ...

Το Αλγέρι εμφανίζεται σαν σκίτσο λευκό και χρυσαφί, μια πόλη που μοιάζει να αναπνέει με το φως. Στα λιμάνια του, οι πετρελαϊκές αριστοτεχνίες στέκονται σαν σύγχρονα γλυπτά, αγωγοί και δεξαμενές που αφηγούνται ιστορίες ενέργειας, δύναμης και εξάρτησης. Όμως ακόμη και μέσα σε αυτή τη μηχανική ακρίβεια, υπάρχει κάτι ποιητικό: μια υπόσχεση ότι η ύλη μπορεί να γίνει ροή, ότι το σκοτάδι των βάθων μπορεί να μετατραπεί σε φως. Η πτήση συνεχίζει, και μαζί της ένα βλέμμα που μαθαίνει να διαβάζει τον κόσμο όχι μόνο με τα μάτια, αλλά με μια εσωτερική αφή. Αγία Σμύρνη μου.

Και τότε, σαν απρόσμενη στροφή, το Σινικό απλώνεται με τη δική του σιωπηλή επιμονή, ένας άλλος κόσμος, με ρυθμούς που μοιάζουν να αψηφούν τον χρόνο. Εκεί, μέσα σε πόλεις που πάλλονται και θάλασσες που καθρεφτίζουν ουρανούς γεμάτους μνήμες, ο έρωτας δεν εμφανίζεται ως γεγονός αλλά ως διάχυση. Είναι το βλέμμα που συναντά ένα άλλο βλέμμα μέσα στο πλήθος, η αδιόρατη έλξη που επιμένει πέρα από γλώσσες και αποστάσεις. Και ίσως τελικά, όλη αυτή η πλεύση, από τις Κασπίες έως το Αλγέρι και το Σινικό, να μην ήταν τίποτε άλλο παρά μια διαδρομή προς εκείνο το σημείο όπου ο κόσμος και η καρδιά συγχρονίζονται. Με το μολύβι μου αποκαθιστώ τις πλατφόρμες πετρελαίου, σαν αστεράκια...

ΜΚ

ThalassoR

Κάποτε, όταν ο ήλιος ακόμη ήταν φωτεινή υπόσχεση πάνω από τις στέγες των πόλεων, κι οι άνθρωποι πίστευαν πως είχαν χαρτογραφήσει τα πάντα, άρχισαν να φαίνονται καμπύλες στις τροχιές.

Τα αντικείμενα πέρα από τον Ποσειδώνα οι Παγοσκιές, τα Τροχιδοθραύσματα, οι Κραυγοτενείς (ναι, τον 2012 VP113 εννοώ) φέρονταν παράξενα, σαν να τα τραβούσε μια βουβή βαρύτητα.

Κάπου, κάποιος ήξερε:
Υπάρχει κάτι εκεί έξω.

Ένας αργοκίνητος, ενάρετος, σχεδόν αδιόρατος πλανήτης, που βυθιζόταν στην τροχιά του όπως μια βαριά σκέψη σε παλιό όνειρο.

Και τότε βρέθηκε αυτή:
Η Αέλια Φυγόκεντρος.

Δεν ήταν ακριβώς άνθρωπος πια. Το σώμα της περιείχε αναπνευστικά απολιθώματα γήινων εποχών, υγρό μνήμης στα μαλλιά, και δέρμα που έπαιζε μουσική με τη θερμοκρασία.

Γεννήθηκε στη Δεύτερη Σελήνη της Τρίτης Απουσίας, αλλά τη φώναζαν ακόμα "κόρη της Γης" γιατί ονειρευόταν μουσαμάδες βεράντας και μυρωδιές από γιασεμί.

Η αποστολή της;
Να μετοικήσει στον Πλανήτη 9.
Να φέρει το πρώτο συναίσθημα.
Να ιδρύσει το Μουσείο του Ανείπωτου.
Να φυτέψει φωνές σε παγωμένο έδαφος.

Της έδωσαν μόνο ένα σακίδιο μνήμης 14ης γενιάς. Μέσα έβαλε:

• Ένα κουτί γεμάτο ανέκδοτα βαρυτικής οξύτητας.
• Έναν δέντρο-σπόρο που ανθίζει όταν τον κοιτάς με απορία.
• Μια φωτογραφία του ήλιου όπως φαινόταν το 2021: "τότε που όλοι κοιτούσαν κάτω, κι εκείνος ήταν ακόμα εκεί".
• Ένα ζευγάρι βαρυποδήλατα (παπούτσια με πίεση που προσαρμόζεται σε κάθε νέο πεδίο).
• Κι ένα γυάλινο μπουκάλι που περιείχε την πρώτη της σύγχυση το αγαπημένο της συναίσθημα.

Οι αστρονόμοι τον λένε "Πλανήτη 9".
Η ίδια τον φωνάζει:
Αργό Νόημα...

MK

Καλό Πάσχα με Φως!

 

Στην Αφρική δεν Mετράς τον Xρόνο, τον Aισθάνεσαι...

Καθώς διασχίζεις τη γη της σαβάνας, αρχίζεις να βλέπεις αλλιώς. Το σαφάρι δεν είναι περιήγηση· είναι στάση ζωής. Είναι η σιωπή πριν την κίνηση, η παρατήρηση πριν την πράξη, ο σεβασμός πριν την παρουσία. Μαθαίνεις να κοιτάς χωρίς να παρεμβαίνεις, να υπάρχεις χωρίς να διαταράσσεις. 

Και κάπου εκεί, ανάμεσα στο φως και τη σκόνη, αντιλαμβάνεσαι ότι δεν είσαι στο κέντρο, είσαι μέρος. Και ύστερα έρχεται κάτι βαθύτερο. 

Όχι σαν υποχρέωση, αλλά σαν εσωτερικό κάλεσμα. Η έννοια της ιεραποστολής δεν εμφανίζεται εδώ ως διδασκαλία, αλλά ως προσφορά. Όχι για να αλλάξεις τον κόσμο, αλλά για να σταθείς μέσα του με ταπεινότητα. 

Να δώσεις χωρίς θόρυβο, να αγγίξεις χωρίς να επιβληθείς. Είναι η στιγμή που καταλαβαίνεις ότι η ουσία δεν βρίσκεται σε αυτό που φέρνεις μαζί σου, αλλά σε αυτό που αφήνεις πίσω σου, ένα βλέμμα, μια πράξη, μια παρουσία. Και όταν φύγεις, δεν θα πάρεις μόνο εικόνες.

Θα πάρεις μια άλλη οπτική. 

Σαν να είδες, έστω για λίγο, μέσα από τα μάτια των θεών.

MK