Ο François Simiand μετρά σιωπηλά τα φαινόμενα, ο Nikolai Kondratiev διακρίνει τα μακρά κύματα,
και ο Joseph Schumpeter ακούει μέσα τους
τον παλμό της δημιουργικής καταστροφής. Κι εσύ ξεκινάς νωρίτερα, πριν από τα
διαγράμματα, πριν από τις καμπύλες με ένα ταξίδι.
Το
1806, ο Home Riggs Popham διαπλέει τον
Ατλαντικό εν καιρώ πολέμου και φτάνει στο Buenos
Aires. Δεν είναι απλώς μια κατάληψη· είναι ένα άνοιγμα. Ένα ρήγμα μέσα
στην Βιομηχανική Επανάσταση που ζητά
αγορές. Τα βρετανικά υφάσματα ξετυλίγονται με τη γιάρδα, διασχίζουν ωκεανούς,
περνούν από το Σουέζ, αγγίζουν νέες ηπείρους. Οι πελάτες πολλαπλασιάζονται και
οι καλύτεροι πελάτες είναι οι ίδιοι οι βιομηχανικοί ανταγωνιστές. Η κατανάλωση
αλλάζει πρόσωπο. Ο κόσμος μαθαίνει να θέλει.
Η ύλη
μετασχηματίζεται. Η κρέμα διαχωρίζεται από το γάλα. Το περουβιανό γκουάνο
θρέφει τα χωράφια μιας πείνας που δεν φαίνεται. Το σιτάρι γίνεται ζωοτροφή για
πρώτη φορά ο άνθρωπος τρέφει τα ζώα του με τη δική του αφθονία. Κινεί τα
νήματα, στήνει περιφράξεις, οργανώνει τη γη και την εργασία.
Και
όμως καθώς καταπολεμά την κρίση, την γεννά. Η απουσία απόδειξης δεν είναι
απόδειξη απουσίας. Η οικονομία δεν ησυχάζει· πάλλεται.
Ο
σίδηρος γίνεται δείκτης. Βαρύς, ακριβής, αδιάψευστος. Μετουσιώνει ανθρώπους σε
εργαλεία, κοινωνίες σε μηχανές. Σφυρηλατείται και υψώνεται, θυμίζοντας τα μάτια
των Ινδών πεταλωτών που δοκιμάζουν το μέταλλο λυγίζοντάς το στο μέτωπό τους. Μα
ο χάλυβας είναι ανώτερος. Πιο σκληρός, πιο ανθεκτικός, πιο κοφτερός.
Οι
καμίνες ανάβουν, το Bessemer process και
το Siemens-Martin process μετατρέπουν την
ύλη σε δύναμη. Όξινες και βασικές ροές, μια μικρή ηφαιστειακή έκρηξη σε κάθε
χύτευση. Μια μικρή κόλαση που γεννά τον σύγχρονο κόσμο.
Κι η
εικόνα μένει, θολωτοί χώροι, λάμψη καμίνων, πυρακτωμένες ράβδοι·
δάπεδα σαν ηφαιστειακή ζούγκλα, μηχανές που ξεφυσούν·
σωροί σιδήρου, αμόνια και τανάλιες·
εκκωφαντικός θόρυβος, καυτή ζέστη σπορά θανάτου και ζωής μαζί.
Η
αποδοτικότητα προάγει την αποδοτικότητα. Κάθε βελτίωση γεννά την επόμενη. Κάθε
κορύφωση προετοιμάζει την πτώση. Έτσι κινούνται τα κύματα του Nikolai Kondratiev, έτσι αναπνέει η σκέψη του Joseph Schumpeter.
Και
από μακριά, σε ένα ημιλογαριθμικό διάγραμμα, όλα αυτά μοιάζουν με καμπύλες καμπύλες
σαν μαραμένα λουλούδια.
Μα
από κοντά, είναι φωτιά. Είναι σίδηρος. Είναι άνθρωπος.
ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ.
